Rok 2025 w Warszawskim Obserwatorium Kultury

Badamy uczestnictwo w kulturze w Warszawie oraz wspieramy podmioty kultury, by skutecznie działały w oparciu o dane (więcej informacji: tutaj i tutaj).

W roku 2025 przeprowadziłyśmy badanie ankietowe wśród 9000 mieszkanek i mieszkańców Warszawy na temat ich uczestnictwa w kulturze. W sumie 17 podmiotów kultury: 6 muzeów, 3 teatry, 3 domy/ośrodki kultury, 2 biblioteki dzielnicowe, festiwal filmowy, galeria sztuki oraz stołeczna instytucja kultury uczestniczyło natomiast w pilotażu autobadania. Pozwolił on instytucjom samodzielnie i w porównywalny sposób badać swoją publiczność; łącznie zebrano ponad 6000 ankiet. Wspólnie z Ośrodkiem Ewaluacji i Fundacją Stocznia wspieraliśmy podmioty w tym procesie. Stworzyliśmy także prototyp Nawigatora Badawczego – bezpłatnego narzędzia, które pomoże instytucjom odnaleźć się w świecie metodologii badań społecznych. Premiera Nawigatora planowana jest na 2026 rok.

Projektowanie WUK rozpoczęło się w 2024 roku. To jest badanie złożone i długofalowe. Wymaga to od wszystkich zaangażowanych aktorów dużej dozy cierpliwości i odporności, ponieważ efektów nie widać od razu. 2025 rok już zaczął przynosić pierwsze owoce dla stołecznych podmiotów kultury. Niebawem Warszawa zyska aktualne i kompleksowe dane na temat uczestnictwa w kulturze.
– Grzegorz Liśkiewicz, WOK

Badamy dzieci, ich rodziny oraz polskie, białoruskie i ukraińskie podmioty kultury, żeby zrozumieć potrzeby i bariery w uczestnictwie, a szerzej – przeciwdziałać radykalizacji drugiego pokolenia migrantów (więcej informacji: tutaj i tutaj).

Przeprowadziłyśmy w tym roku pilotażowe badanie eksploracyjne, które pozwoliło nam nakreślić główne wątki wymagające pogłębienia – a także przetestować różne warianty i metody badawcze, które zastosujemy na kolejnym etapie badania. Przeprowadziłyśmy wywiady grupowe i indywidualne, kwerendę istniejących danych, a także autoetnograficzne badanie, w którym dzieci z doświadczeniem migracji prowadziły pamiętniki i fotografowały swoje doświadczenia uczestnictwa w kulturze. Zorganizowałyśmy także okrągły stół, w którym ekspertki i eksperci dyskutowali zaproponowane przez nas wątki i przymnażali pytań, na które wspólnie będziemy szukać odpowiedzi. Rok 2026 rozpoczniemy projektując szeroko zakrojone badanie dzieci i młodzieży – i to im przede wszystkim damy głos.

Moja córka zbiera przypadki, kiedy ktoś mówi do niej „wow”. „Wow, dzieci w Ukrainie grają na flecie? Wow, dzieci w Ukrainie mówią po angielsku? Wow, w Ukrainie są szkoły muzyczne? Wow!”. Ma już całą kolekcję takich perełek.
– Respondentka badania

Sieciujemy kadry kultury, na podstawie wyników badań edukacji kulturalnej, które przeprowadziłyśmy w 2024 r. (więcej informacji: tutaj i tutaj).

Blisko 200 praktyczek i praktyków edukacji kulturalnej uczestniczyło w spotkaniach sieciujących, które zorganizowałyśmy. Tematy spotkań, wyłonione na podstawie przeprowadzonych przez nas w badań w 2024 roku, pozwoliły pogłębiać wątki, dzielić się doświadczeniami oraz uczyć się od i wraz z instytucjami, które nas gościły. Spotkaliśmy się, by rozmawiać o: 

• Nadprodukcji w edukacji kulturalnej – analizowaliśmy to zjawisko zarówno z perspektywy pracy edukatorek i edukatorów, jak i zarządzania instytucją czy szkołą, przyglądając się jego konsekwencjom i możliwym strategiom reagowania w MDK Bielany.
• Instytucji odpornej – zastanawialiśmy się, czym jest odporność instytucjonalna w warunkach niepewności, przeciążeń i ciągłej zmienności, z jakimi mierzą się szkoły, biblioteki i domy kultury w Służewskim Domu Kultury.
• Dostrzeganiu i mierzeniu sukcesów w edukacji kulturalnej – rozmawialiśmy o tym, jak dziś definiować sukces oraz jaka jest rola praktyków i praktyczek oraz instytucji kultury w Muzeum Marii Skłodowskiej-Curie.
• Wspieraniu dzieci z doświadczenie migracji – dzieliliśmy się doświadczeniami, analizowaliśmy bariery, szukaliśmy dobrych praktyk i wypracowywaliśmy wspólne pomysły na przyszłość w MDK Łazienkowska.

Służymy grupom, które badamy – zorganizowałyśmy ostatni warsztat pogłębiający temat „Jak inaczej pokazywać wartość naszej pracy?”. Spotkanie było poświęcone pracy z danymi i wskaźnikami oraz projektowaniu własnych narzędzi i mierników pozwalających lepiej opisywać i komunikować efekty działań.

Uwspółcześniamy definicję pracy artystycznej, badamy potrzeby i dostępność pracowni artystycznych, prototypujemy nowe rozwiązania systemowe w zespole artystek, urzędników i przedstawicieli podmiotów kultury (więcej informacji: tutaj i tutaj).

We współpracy z Fundacją Puszka zorganizowałyśmy program mentoringowy dla 15 osób artystycznych, które w ten sposób podniosły kompetencje miękkie, kluczowe dla ich pracy – oraz miały szansę refleksji z mentorkami i mentorkami wokół własnych praktyk artystycznych. W warsztatach branżowych, przeprowadzonych dla osób artystycznych, przedstawicieli urzędów oraz podmiotów kultury – oraz w dwudniowych warsztatach z service design – uczestniczyło łącznie 15 osób. Rezultatem ich pracy są prototypy systemowych rozwiązań dla wspierania pracy artystycznej w Warszawie oraz mapa pracowni, zebrane w naszym raporcie z badania. Publikacja już w styczniu 2026 roku!

Rozwijamy współpracę z osobami i grupami diasporalnymi ze środowiska artystycznego, które aktywnie współtworzą białoruskie i ukraińskie obiegi kultury w Warszawie.

W 2025 roku zorganizowałyśmy spotkanie sieciujące wokół wyzwań związanych z angażowaniem młodzieży w teatr. Wzięło w nim udział 19 praktyczek i praktyków teatru ze wszystkich trzech obiegów kulturalno-artystycznych w Warszawie: polskiego, białoruskiego i ukraińskiego. Planujemy kontynuację spotkań sieciujących oraz badanie diasporalnych obiegów kultury w roku 2026 roku.

W naszej praktyce ważną cezurą była pandemia. Przed pandemią młodzi przychodzili na zajęcia z pedagogiki teatru i najważniejsza była ciekawość i otwartość: „wow, co będziemy robić? Co tu się dzieje?” Po pandemii na tych samych zajęciach najważniejsze było bezpieczeństwo: „ej, ale co będziemy robić? Co tu się w ogóle dzieje? I dlaczego mamy to robić”.
Tak, u nas też pandemia. I jeszcze wojna.
– Uczestnicy warsztatu

Towarzyszymy osobom w ich refleksji i rozwoju, bez presji produkcji dzieł na zakończenie (więcej informacji oraz podcasty).

W trzeciej edycji rezydencji naszym tematem przewodnim była odporność. W rezydencji uczestniczyło 10 osób oraz jeden kolektyw artystyczny. Oprócz indywidualnego towarzyszenia w ich rezydencyjnych procesach, zorganizowałyśmy także dla nich trzy warsztaty wspólne. Grupa czerpała ze spotkań i budowania wspólnej przestrzeni wymiany myśli – a my obserwowałyśmy nową odsłonę towarzyszenia w rezydencjach: tym razem opartego na wzajemności i byciu razem. Trzy podcasty oraz dzienniki osób zostaną opublikowane na naszej stronie internetowej w styczniu, a czwarta edycja rezydencji zostanie ogłoszona w lutym 2026 r.

Facylitowałyśmy proces powstania oraz ewaluujemy rok pilotażowy Pawilonu Tańca w Warszawie.

W roku 2025 przeprowadziłyśmy ewaluację procesu konkursowego, który wyłonił kuratorki pilotażowego roku Pawilonu Tańca i Sztuk Performatywnych. To etap prowadzonej przez nas ewaluacji procesów, które towarzyszą powstawaniu pierwszej instytucji tańca w historii Warszawy. Ponadto, po intensywnym okresie moderowania i służenia środowisku tańca, z facylitatorki stałyśmy się zasobniczką wiedzy: opublikowałyśmy pięć rozmów z siedmioma osobami wokół tematów o dużej wartości zarówno dla osób związanych z tańcem profesjonalnie, jak i dla jego (rosnących) publiczności. Szósta rozmowa z trzema badaczkami, kuratorkami i praktyczkami tańca odbyła się w na żywo w WOK Lab i zostanie opublikowana na początku 2026 roku. (obejrzyj rozmowy)
W styczniu odbędzie się oficjalne otwarcie Pawilonu – i kontynuacja naszej ewaluacji.

Rozpoczęłyśmy proces, którego rezultatem będą rekomendacje środowiska na temat instytucjonalnego modelu wspierania twórczości literackiej w Warszawie.

To proces, który rozpoczęłyśmy w grudniu 2025 roku, a przed nami intensywny pierwszy kwartał 2026 roku.

Rok 2025 potwierdził rolę WOK Lab jako otwartej, elastycznej i interdyscyplinarnej przestrzeni współpracy, eksperymentu oraz współtworzenia działań kulturalnych, edukacyjnych i społecznych. Przez cały rok przestrzeń była aktywnie wykorzystywana przez instytucje samorządowe, organizacje pozarządowe, środowiska akademickie oraz niezależne artystki i artystów, którzy realizowali tu projekty uzupełniające i poszerzające działania Warszawskiego Obserwatorium Kultury.

Program WOK Lab obejmował szerokie spektrum tematów i form: od architektury i urbanistyki, przez sztuki wizualne, performans i choreografię, po działania partycypacyjne, młodzieżowe, edukacyjne, klimatyczne oraz dostępnościowe. Przestrzeń była miejscem zarówno międzynarodowych warsztatów i konferencji, jak i lokalnych wydarzeń silnie zakorzenionych w kontekście Śródmieścia i najbliższego otoczenia WOK.

Szczególnie istotne były projekty wzmacniające partycypację społeczną i sprawczość różnych grup – w tym młodzieży oraz osób z doświadczeniem wykluczenia. WOK Lab gościł m.in. pierwszy w Polsce Panel Obywatelski Dzieci i Młodzieży, działania realizowane w ramach Polityki Młodzieżowej m.st. Warszawy, a także projekty poświęcone dostępności kultury, takie jak „Przystań” w ramach wydarzenia „Opera dla Głuchych”. Ważnym obszarem działań były również projekty artystyczne reagujące na współczesne wyzwania społeczne i klimatyczne oraz wspierające oddolne, eksperymentalne praktyki twórcze.

Drugie półrocze 2025 roku przyniosło dalsze wzmocnienie funkcji WOK Lab jako miejsca otwartego na nowe publiczności i różnorodne formy ekspresji. Obecność wydarzeń festiwalowych o znaczeniu miejskim i międzynarodowym, takich jak Mała Warszawska Jesień czy FRINGE Warszawa, a także autorskich projektów artystycznych i edukacyjnych, potwierdziła znaczenie WOK Lab jako przestrzeni dialogu między sztuką, edukacją i zaangażowaniem społecznym.

Łącznie w 2025 roku z działań realizowanych w WOK Lab skorzystało kilka tysięcy uczestniczek i uczestników. Rok ten pokazał, że WOK Lab jest nie tylko zapleczem programowym Warszawskiego Obserwatorium Kultury, lecz także samodzielnym, rozpoznawalnym miejscem na kulturalnej mapie Warszawy – wrażliwym społecznie, otwartym na eksperyment i konsekwentnie budującym relacje z różnorodnymi środowiskami twórczymi i społecznymi.

Wśród wielu znakomitych wydarzeń szczególnie wspominamy:

• Styczeń: Building Back Better, międzynarodowe warsztaty o odbudowie Ukrainy
• Luty: wystawa „Gdzie ludzie i zwierzęta błąkają się w cieniu muru” poświęcona skutkom budowy 186-kilometrowego muru w Puszczy Białowieskiej
• Marzec: Pierwszy w Polsce Panel Obywatelski Dzieci i Młodzieży – głos młodych w sprawie cyfrowego bezpieczeństwa, projekt Fundacji Pole Dialogu
• Kwiecień: Pierwsze Forum Narodowego Obserwatorium Kultury
• Maj: Re-think the Challenge – otwarcie festiwalu organizowanego przez Strefę WolnoSłowa – wernisaż dźwiękowo-wizualnej instalacji „Wieloryb” autorstwa Sary Pour i Pietra Floridii
• Czerwiec: międzynarodowa konferencja Common Space Platform, zorganizowana przez Narodowy Instytut Architektury i Urbanistyki
• Wrzesień: wystawa „Sampel, czyli przekrój dźwiękowy owada”, w ramach 15. Małej Warszawskiej Jesieni oraz program performatywny FRINGE
• Październik: „Przystań” | Karol Tymiński | Opera dla Głuchych 2025
• Listopad: „Włącznik – tworzenie przestrzeni dla młodych warszawiaków w miejskich instytucjach” Fundacji Pole Dialogu
• Grudzień: pokaz „Rewia 2.0” – spotkanie tradycji warszawskiej rewii z językiem współczesnej choreografii i queer performansu, przygotowane przez Madlen Revlon w ramach jej stypendium artystycznego m.st. Warszawy