Natalia Kalicki / Milena Soporowska

Rezyliencja oznacza dla nas tworzenie praktyk wymiany z ludźmi, przestrzenią i naturą, które rozwijają wiedzę i sieci społeczne w dłuższej perspektywie. Rezyliencja obejmuje zrównoważone modele pracy oraz odpoczynku, które chciałybyśmy wypracować poprzez kolaboracje tworzące przestrzeń odpowiadającą na potrzeby własne i sąsiedzkie. To rodzaj ukorzenienia w tym, co proste, powtarzalne i pozornie niespektakularne. 

Rezyliencję jako sposób adaptacji rozumiemy również jako poszukiwanie własnego wewnętrznego rytmu. Dostosowanie się do naturalnej indywidualnej tonacji, która zostaje „zakrzyczana” przez zgiełk miasta i wymogi, jakie stawia przed nami współczesna, stechnicyzowana kultura, za którą ciało ludzkie nie jest już w stanie nadążyć. 

Dlatego, inspirując się esejem The Carrier Bag Theory of Fiction Ursuli K. Le Guin, poszukujemy nowej narracji, wizji przyszłości opartej na modelu niespiesznego „zbieracza”. Zbieracza zorientowanego na proces, który zbiera różne doświadczenia, budując poczucie wspólnotowości w oparciu o codzienne gesty. Podczas swojego spaceru „zbieracz” nawiązuje nowe relacje i pielęgnuje te już zawiązane, dając sobie czas na refleksję. 

Wierzymy w to, że prawdziwej, długoterminowej odporności nie da się wypracować z doskoku, w chaosie, dlatego stawiamy na rozłożoną w czasie, podzieloną na etapy wspólną podróż. 

Podczas rezydencji chciałybyśmy stworzyć przestrzeń, w której mogłybyśmy uczyć się poprzez odpoczynek – niespiesznie i w swoim tempie. Mamy dostęp do działki pod Warszawą, która od lat stoi pusta i wymaga zaopiekowania. Szukając alternatyw wobec drogich lokali miejskich, pomyślałyśmy, że domek mógłby stać się naszą tymczasową, otwartą pracownią artystyczną i miejscem wymiany wiedzy w ramach procesu, który nazwałyśmy roboczo Akademią Działkową. Interesują nas alternatywne formy edukacji zbudowane na wzajemnej wymianie, zorientowane na proces i bliskość z naturą. Podczas programu rezydencyjnego chciałybyśmy wejść w interakcję z naszymi sąsiadami – innymi działkowcami – zapraszając ich na spotkania, zachęcając do wymiany specjalistycznej wiedzy na temat ogrodnictwa, utrzymania terenu, okolicznej przyrody. Jednocześnie planujemy zaprosić różne osoby pracujące z naturą, należące do świata szeroko rozumianej kultury/nauki, na spotkania autorskie, spacery, otwarte dyskusje i rozmowy dotyczące potrzeb. Poprzez działania polegające na udostępnieniu naszej przestrzeni dla innych osób chciałybyśmy jednocześnie sprawdzić, jak nasza działkowa patainstytucja sprawdza się w roli „akademii wytchnieniowej”. 

Budżet na organizację procesu przeznaczyłybyśmy na spotkania z wymienionymi osobami oraz zakup ewentualnych materiałów do warsztatów. 

Od WOK oczekiwałybyśmy wsparcia merytorycznego w ramach budowania relacji ze społecznością, możliwości konsultacji przy organizacji spotkań oraz umożliwienia sieciowania z innymi osobami rezydenckimi. Przede wszystkim zaś zaufania nam i naszemu procesowi.

Podczas rezydencji w ramach programu WOK naszą główną motywacją było przetestowanie usytuowanej w lesie Działki jako miejsca kreatywnych eksperymentów i edukacji peer-to-peer, a także stworzenie bezpiecznej przestrzeni dla praktyk odpoczynku. 

Chciałyśmy sprawdzić to miejsce dla siebie oraz udostępnić je innym: podczas sezonu działkowego zaplanowałyśmy serię publicznych warsztatów skupiających się na praktykach zbieractwa. Priorytetem były dla nas wspólnotowe formy zaangażowania, podczas których ćwiczyłyśmy dostosowywanie się do rytmu natury, z dala od miejskiego pośpiechu i presji obowiązków. 

Nasza metoda opierała się na koncepcji odpoczynku jako oporu (rest as resistance) Tricii Hersey, w ramach której drzemki i marzenie na jawie postrzegane są jako kluczowe dla przeciwstawienia się uwarunkowaniom późnego kapitalizmu. 

Nie było to łatwe. Praca Jonathana Crary’ego 24/7. Późny kapitalizm i celowość snu zwróciła nam uwagę na to, jak kapitalizm przejmuje kontrolę nawet nad tym, co wydaje się najbardziej wewnętrzne i prywatne: naszymi snami. Poszukiwałyśmy więc alternatywnych narracji na nowo definiujących to, co najważniejsze, od początku inspirując się esejem Ursuli K. Le Guin The Carrier Bag Theory of Fiction. Naszą wizję oparłyśmy na nawiązującym do jej publikacji modelu „niespiesznego zbieracza”, który wzmocnił naszą praktykę. Wychodziła ona od procesu, w ramach którego gromadzone są różne materiały i doświadczenia, a poczucie wspólnoty buduje się na bazie codziennych gestów. Na Działce „zbiera się” czas, nawiązuje nowe relacje i pielęgnuje te już istniejące, a jednocześnie daje sobie przestrzeń na zabawę, przerwę i refleksję.

W trakcie rezydencji spotkania z innymi podopiecznymi WOK stały się ważnym bodźcem do dalszej refleksji nad warunkami definiującymi rzeczywistość osób pracujących w branży kreatywnej.
Obierając jako punkt wyjścia wspomniane teksty i praktyki, zastanawiałyśmy się nad strukturalnymi możliwościami, jakie daje Działka, i nad stworzeniem zrównoważonej parainstytucji. 

Nasz proces stał się ciągłą próbą wspólnego odpoczynku rozumianego jako budowanie rezyliencji. Dzięki wsparciu WOK miałyśmy okazję spotkać się ze specjalistą Łukaszem Jaskółką i skonsultować sprawę rejestracji fundacji. Była to kolejna okazja do refleksji nad długoterminowym korzystaniem z narzędzi, jakie daje Działka. 

Nasze wspólne publicznie dostępne i darmowe spotkania obejmowały:

1.06.2025 | Zwiedzanie lasów i łąk | Warsztat z artystką i biolożką Krysią Jędrzejewską-Szmek

Wspólnie z artystką wybraliśmy się na spacer po okolicy, pogłębiając naszą wiedzę o szumie łąk, dębowych i sosnowych lasach, dywanach jagód i mchu. Krysia nauczyła nas nowych metod słuchania, rysowania i robienia notatek, a także poznawania flory i fauny we własnym zakresie.

21.06.2025 | Wyplatanie kosza niespiesznego zbieracza | Warsztat z Anną Elsner, specjalistką w dziedzinie plecionkarstwa

W oczekiwaniu na letnie przesilenie tworzyliśmy kosz niespiesznego zbieracza, inspirując się teorią „fikcji jako torby” Ursuli K. Le Guin. Korzystając ze specjalistycznej wiedzy z zakresu plecionkarstwa, zrobiliśmy kosze pomyślane jako pojemniki na nowe doświadczenia i narracje. Podczas wyplatania testowaliśmy repetycję jako metodę relaksacyjną.

27.07.2025 | Szydełkowanie wspólnej grzybni | Warsztat z artystką Weroniką Galdamez

Podczas zajęć z szydełkowania uczyliśmy się tworzyć „abstrakcyjne grzybki’. Nie dążyliśmy do osiągnięcia konkretnego kształtu lub przedmiotu, skupiliśmy się natomiast na eksperymencie z samą formą. Podczas tej powolnej praktyki nauczyliśmy się otwartości na zabawę i przypadek, tak ważne w procesie twórczym.

2.08.2025 | Uziemienie i powrót do ciała | Warsztat z reżyserką, dramaturżką i instruktorką jogi Moniką Czajkowską

Publiczny sezon działkowy zakończył się warsztatem jogi prowadzonym przez jedną z rezydentek WOK. Zrelaksowaliśmy zmęczone ciała podczas dwugodzinnej sesji. Razem sprawdzaliśmy nasze granice, uczyliśmy się oddychać i ćwiczyliśmy cierpliwość mięśni i umysłu. Wielu z nas uświadomiło sobie, że często nie znajdujemy czasu na zdrowe i odżywcze praktyki, które mogą nas wzmocnić. Resztę dnia spędziliśmy na zwiedzaniu okolicy Urli i rzeki Liwiec.