Pracow(A)nie w działaniu. Oddolne przestrzenie sztuki a współczesne praktyki uczestnictwa w kulturze
Projekt badawczy Pracow(A)nie w działaniu dotyczy tego, jakie znaczenie mają offowe przestrzenie i działania, jak się mają do praktyk instytucjonalnych i rynkowych, w końcu jak organizują i uzupełniają współczesne praktyki uczestnictwa w kulturze. Przyglądając się zorganizowanym oddolnym inicjatywom w Krakowie, Warszawie i Wrocławiu, chcemy zbadać następujące obszary:
- Warunki: Czym jest dziś oddolny obieg sztuki? Jakie cechy i uwarunkowania organizują jego funkcjonowanie? Co sprzyja jego rozwojowi, co go utrudnia, a jakie czynniki mają na niego decydujący wpływ?
- Relacje: W jaki sposób oddolny obieg sztuki wchodzi w relacje z obiegiem instytucjonalnym i rynkowym? Jak przebiegają te interakcje i jaki mają charakter?
- Uczestnictwo: Jakie formy uczestnictwa w kulturze umożliwia rozwój oddolnych przestrzeni i inicjatyw – zarówno dla publiczności, jak i osób zaangażowanych w ich tworzenie? Jak wyglądają te praktyki i do jakich grup odbiorców są skierowane?
Aby odpowiedzieć na te pytania chcemy dotrzeć do trzech grup:
- organizatorów oddolnego życia artystycznego,
- artystek i artystów uczestniczących w tym obiegu,
- uczestników wydarzeń.
Planujemy przeprowadzić 24 wywiady indywidualne (IDI) z organizatorami oddolnych przestrzeni i wydarzeń w Krakowie, Warszawie i Wrocławiu oraz 2 fokusowe wywiady (FGI) z artystami i artystkami zaangażowanymi w oddolne obiegi kultury. Uzupełnieniem badań będą etnografie wydarzeń realizowane podczas festiwali, takich jak Fringe Warszawa oraz Wrocław Off-Gallery Weekend, a także 36 krótkich wywiadów z uczestniczkami i uczestnikami tych wydarzeń.
Nasze badanie ma uzupełnić istotną lukę w zakresie badań oddolnych obiegów kultury i związanych z nimi praktyk uczestnictwa w kulturze. Coraz częściej offowe miejsca stają się nie tylko przestrzeniami produkcji artystycznej i prezentacji dzieł, ale również prowadzenia programów edukacyjnych, czy działań i wydarzeń dla mieszkanek i mieszkańców, w tym dla lokalnych społeczności.
Wnioski z badania zostaną przedstawione w formie raportu na otwartej prezentacji planowanej na koniec października 2026 roku.
Badanie jest prowadzone we współpracy z Fundacją Puszka oraz Wrocławskim Instytutem Kultury. Projekt finansowany jest przezNarodowe Centrum Kultury w ramach programu „Kultura – Interwencje 2026”.